„Autyzm – zrozumieć, nie oceniać”. Spotkanie z młodzieżą w PANS w Chełmie w ramach programu „W podróży z Pedagogiką”

We wtorek, 31 marca 2026 roku, w Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Chełmie odbyło się wyjątkowe spotkanie edukacyjne poświęcone tematyce spektrum autyzmu. Wydarzenie zrealizowano w ramach katedralnego programu „W podróży z Pedagogiką” i skierowano do młodzieży II Liceum Ogólnokształcącego w Chełmie.

Celem spotkania było przybliżenie uczniom zagadnień związanych z autyzmem oraz kształtowanie postaw opartych na zrozumieniu, empatii i akceptacji różnorodności. Temat przewodni wydarzenia – „Autyzm – zrozumieć, nie oceniać” – podkreśla potrzebę odejścia od stereotypów i uproszczonych wyobrażeń, na rzecz rzetelnej wiedzy oraz otwartości na drugiego człowieka.

Organizacja spotkania wpisuje się również w działania podejmowane w związku z obchodzonym 2 kwietnia Światowym Dniem Świadomości Autyzmu. Jego ideą jest zwiększanie świadomości społecznej na temat autyzmu oraz wspieranie postaw akceptacji i zrozumienia wobec osób w spektrum.

Spotkanie zorganizowali dr Iwona Oleksa oraz dr Augustyn Okoński – pracownicy Katedry Pedagogiki Instytutu Matematyki i Informatyki Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Chełmie.

W programie przewidziano m.in.:

• symulację przeciążenia sensorycznego, pokazującą jak nadmiar bodźców może wpływać na koncentrację i samopoczucie,
• ćwiczenia dotyczące komunikacji i rozumienia języka dosłownego oraz metaforycznego,
• dyskusje na temat stereotypów i uprzedzeń,
• analizę codziennych sytuacji szkolnych z perspektywy ucznia autystycznego.

Jednym z kluczowych elementów spotkania było zwrócenie uwagi na rolę środowiska rówieśniczego. To właśnie klasa szkolna często decyduje o tym, czy młody człowiek czuje się akceptowany, czy wykluczony.

Podczas warsztatów uczniów zachęcano do refleksji nad własnymi postawami i językiem, jakiego używają wobec innych ludzi. Omówiono przykłady zdań i zachowań, które – choć często wypowiadane bez złych intencji – mogą być dla osób w spektrum raniące lub wykluczające.

Ważnym elementem spotkania było również pokazanie, że spektrum autyzmu wiąże się nie tylko z wyzwaniami, ale także z wieloma mocnymi stronami. Osoby autystyczne często wyróżniają się dużą zdolnością koncentracji, wyjątkową pamięcią do szczegółów, pasją i zaangażowaniem w wybrane dziedziny, szczerością i autentycznością w relacjach.

Podkreślenie tych aspektów miało na celu zmianę narracji – z postrzegania autyzmu wyłącznie przez pryzmat trudności, na dostrzeganie pełnego obrazu możliwości i potencjału.

Spotkanie „Autyzm – zrozumieć, nie oceniać” to nie tylko przekazanie wiedzy, ale przede wszystkim próba zmiany sposobu myślenia młodych ludzi. Dzięki bezpośredniemu zaangażowaniu i doświadczeniu uczniowie mieli możliwość spojrzeć na autyzm z nowej perspektywy – jako na element różnorodności, a nie powód do oceniania czy wykluczania.